W pracy nad wystąpieniem bardzo często koncentrujemy się na treści: przygotowujemy argumenty, zapisujemy zdania, poprawiamy słownictwo. To oczywiście ważne. Ale odbiorca nie słyszy tekstu zapisanego na kartce. Słyszy jego realizację. Dlatego o jakości wypowiedzi decyduje nie tylko to, co mówimy, lecz także tempo, rytm, intonacja, akcenty, pauzy, dynamika i sposób frazowania.

Wyraźna mowa nie zależy wyłącznie od tego, czy poprawnie wymawiamy poszczególne głoski. Można nie mieć żadnej wady wymowy, a mimo to mówić niewyraźnie, zbyt szybko albo „połykać” końcówki. Na jakość naszej mowy wpływa praca całego aparatu artykulacyjnego — języka, warg, żuchwy — ale również tempo, napięcie mięśniowe i utrwalone nawyki. 1. Zbyt szybkie tempo mowy Kiedy przyspieszamy, aparat artykulacyjny nie zawsze nadąża za tym, co chcemy powiedzieć. Głoski zaczynają się upra

Napięcie żuchwy i mięśni żwaczy jest bardzo częste. U niektórych osób pojawia się podczas stresu, u innych podczas intensywnego mówienia, pracy przy komputerze albo zaciskania zębów. Może powodować uczucie sztywności, zmniejszać swobodę ruchu żuchwy, a czasem wpływać również na artykulację i głos.